26.10.2021

Gebruik van luchtdrukgeweren voor de bestrijding van de bruine rat, de zwarte rat en de huismuis

Probleemstelling

Er is onduidelijkheid over de vraag of en zo ja onder welke voorwaarden de bruine of zwarte rat en huismuis, bestreden kunnen worden met gebruikmaking van een geweer (luchtdrukwapen).

Doelstelling

Duidelijkheid verschaffen over de wet- en regelgeving m.b.t. het kunnen bestrijden van de bruine of zwarte rat of huismuis, met gebruikmaking van een geweer (luchtdrukwapen) en onder welke voorwaarden, beperkingen en voorschriften een draagverlof verleend kan worden.

Wettelijk kader

In artikel 3.26 lid 1 d 5 Wet Natuurbescherming is opgenomen dat bij de bestrijding van de zwarte rat, de bruine rat of de huismuis een geweer mag worden gebruikt. Deze wijziging is ingegaan in juli 2018.

In artikel 3.26 lid 3 Wet Natuurbescherming is bepaald dat gedeputeerde staten een ontheffing kunnen verlenen en dat provinciale staten een vrijstelling kunnen verlenen, van het eerste lid onder a en b (a zonder een geldige jachtakte) en (b op gronden niet zijnde een jachtveld dat voldoet aan bij of krachtens de amvb gestelde regels) en de krachtens het tweede lid gestelde regels. (bijvoorbeeld eisen aan de geweren en de munitie)  Met dien verstande dat ook rekening gehouden wordt met de belangen van veiligheid, volksgezondheid, welzijn en milieu met betrekking tot de gebruiken munitie.

Blijkens de memorie van toelichting Kamerstukken 34 860, nr3 (vergaderjaar 2017-2018) is een zelfstandige grondslag opgenomen in artikel 3.26 lid 1 d 5 jo. Artikel 3.26 lid 3 Wet Natuurbescherming,  voor in de ontheffing of vrijstelling het gebruik van een geweer (luchtdrukwapen)  toe te staan voor de bestrijding van de bruine rat, de zwarte rat en de huismuis.

In de nota van toelichting van het Besluit Natuurbescherming, is op bladzijde 148 onder noot 171 en blz 157 het begrip geweer uitgelegd. Onder het begrip geweer moeten ook luchtdrukgeweren worden begrepen.

Onder het begrip «geweer», zoals gebruikt in de wet en in de onderhavige artikelen, moeten ook luchtdrukgeweren worden begrepen. In bepaalde gevallen, zoals het doden van vogels binnen gebouwen, is het luchtdrukgeweer een geschikt middel. In die gevallen is – naast ontheffing van het verbod op het doden van vogels – ook ontheffing van het verbod op het gebruik van andere geweren dan hagel- en kogelgeweren en in voorkomend geval het verbod op het gebruik van het geweer binnen de bebouwde kom benodigd. Artikel 3.26, derde lid, van de wet biedt daarvoor een basis. Hetzelfde geldt voor verdovingsgeweren en gas- en verdrukgeweren.

Uitvoeringspraktijk

Gelet op dit wettelijk kader kunnen in de uitvoeringspraktijk zich 3 situaties voordoen, te weten de jager, professionele bedrijven of de individuele rattenbestrijder (burger).

De jager

De jager kan in zijn jachtveld (dat aan de eisen voldoet) zonder provinciale ontheffing de zwarte rat, de bruine rat of de huismuis bestrijden met gebruikmaking van zijn gebruikelijke jachtgeweren of een luchtdrukwapen.

  • Voor het dragen van de gebruikelijke jachtgeweren voorziet de jachtakte hier in.
  • Voor het dragen van een luchtdruk geweer dient een verlof aangevraagd te worden.

NB: Dit geldt niet als het luchtdrukwapen op eigen erf dat niet voor het publiek toegankelijk is, wordt gedragen omdat dit geen dragen is in de zin van de Wwm.

Professionele bedrijven

Bedrijven die zich met het bestrijden van ratten bezig houden, kunnen met gebruikmaking van daartoe toegestane middelen, ook een verlof aanvragen voor het doden met een luchtdrukwapen (het dragen van een categorie IV wapen)

  • Voor het dragen van een luchtdrukgeweer dient een (wm14 draag)verlof aangevraagd te worden.
  • Het redelijk belang dient aangetoond te worden door het tonen van de ontheffing Provincie
  • Het bedrijf dient in het bezit te zijn van een zogenaamde schriftelijke grondgebruikersverklaring, niet ouder dan 3 maande, waaruit de plaats, de datum en de tijden zijn vermeld, wanneer de bestrijding plaats vindt

De individuele rattenbestrijder (de burger)

De burger mag alleen voor derden ratten bestrijden als

  • hij toestemming heeft van de grondgebruiker, en als het binnen de bebouwde kom is, toestemming van de gemeente. 
  • Het redelijk belang aangetoond wordt op basis van een ontheffing of vrijstelling van de provincie (provinciale staten of gedeputeerde staten) waaruit blijkt dat op grond van artikel 3.26 lid 3 Wet Natuurbescherming, het gebruik van een geweer (luchtdrukgeweer) zonder geldige jachtakte wordt toegestaan.
  • Voor het dragen van een luchtdruk geweer dient een (wm14 draag)verlof aangevraagd te worden.

De provincie stelt in het kader van de veiligheid in de te verlenen ontheffing of vrijstelling, de norm dat in dat geval met een luchtdrukgeweer de bestrijding moet plaats vinden.

Voor het dragen van een luchtdrukgeweer dient een (wm14 draag)verlof aangevraagd te worden.

Algemene opmerking m.b.t. beperkingen aan het draagverlof

Het dragen van een luchtdrukwapen is toegestaan in heel Nederland, uitsluitend

  • in die provincie waar het gebruik wordt toegestaan en men in het bezit is van de provinciale ontheffing voor de bestrijding van bruine c.q. zwarte ratten c.q. huismuizen; en
  • de gebruiker van de ontheffing in het bezit is van een zogenaamde schriftelijke grondgebruikersverklaring, niet ouder dan 3 maande, waaruit de plaats, de datum en de tijden zijn vermeld, wanneer de bestrijding plaats vindt

Verzekering

Gelet op artikel 3.26 lid 1 onder c Wet Natuurbescherming, dient de burgerrechtelijke aansprakelijkheid voor schade waartoe het gebruik van het geweer ter uitoefening van het bepaalde bij of krachtens de Wet Natuurbescherming aanleiding kan geven, gedekt te zijn door een verzekering, overeenkomstig bij of krachtens de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in artikel 3.29, eerste lid, Wet Natuurbescherminggestelde regels

Welzijn dieren

Vanuit het oogpunt voor welzijn van dieren, wordt geadviseerd om bij het verlenen van verlof onder de voorschriften te bepalen dat er eisen worden gesteld aan het luchtdrukwapen, te weten:

  • Minimaal in het kaliber 5,5 mm
  • Minimale energie afgifte 40 joules of hoger, maar niet hoger dan 70 joules

Eigen erf

Buiten de drie eerder genoemde voorbeelden en de daartoe gestelde voorwaarden,  op basis waarvan rattenbestrijding kan plaats vinden, blijft nog de situatie over dat een burger (18 jaar of ouder) die op zijn eigen erf een rat wil schieten/bestrijden.

Voor het bestrijden van de bruine rat, de zwarte rat en de huismuis op het eigen erf, gelden deze voorwaarden niet en kan men dit doen zonder enige verdere restricties.

Wettelijk kader & Literatuur

Artikel 3.26 lid 5 Wet Natuurbescherming

Artikel 3.26 lid 1 sub c Wet Natuurbescherming

Memorie van toelichting Kamerstukken 34 860, nr3 (vergaderjaar 2017-2018)

Nota van toelichting van het Besluit Natuurbescherming (p. 148 en 157)

26/10/2021                                                                                                      Behandeling

Portefeuillehouder korpscheftaken                                                        Themagroep WNB 06.05.2020 &

02.09.2020 & 13.10.2021 (e-mail)

Drs. S. Lablans                                                                                                 Stuurgroep Korpscheftaken

26.10.2021